Dia Internacional di Energia Limpi 2026: Un compromiso pa hende y pa e planeta

ORANJESTAD – Dia 26 di januari, mundo a celebra Dia Internacional di Energia Limpi, un fecha estableci pa Nacionnan Uni desde 2023 pa reflexiona riba e importancia di un transicion energetico husto y inclusivo.

E aña aki, e mensahe central ta enfoca riba e reto dobel cu nos planeta ta enfrenta: no laga ningun hende atras y proteha nos planeta. Directie Natuur en Milieu (DNM) ta desea di aporta cu algun recomendacion di bon practica pa yuda spaar placa na coriente y asina yuda nos planeta.

Dia 26 di januari ta escogi pa Nacionnan Uni (resolucion A/77/327), no solamente pa conscientisa, sino tambe pa celebra e fundacion di e Agencia Internacional di Energia Renobabel (IRENA) na aña 2009. IRENA ta e plataforma global cu ta guia paisnan den nan transicion pa un futuro energetico mas limpi y sostenibel. E celebracion aki ta sirbi como un yamada pa nos reflexiona riba nos mesun transicion energetico, poniendo atencion riba e hecho cu cambiando pa fuentenan manera solo y biento no ta solamente un meta ambiental, sino un compromiso social pa garantisa bienestar y inclusion.

Como un isla cu tin e privilegio di tin solo y biento na abundancia, esaki por nifica cu Aruba por acelera adopcion di tecnologianan renobabel pa reduci dependencia riba combustibel fosil y baha contaminacion, contribuyendo asina na e meta mundial di SDG #7. Na Aruba, solo ta gratis y e ta un di e miho inversionnan pa baha bo recibo di coriente a largo plaso. Pues, si bo tin e posibilidad, considera pone un par di panel solar.

Energia en general ta e curason di e desaroyo moderno, pero e manera cu ta produci esaki mester cambia. Segun datonan di Nacionnan Uni, ainda tin riba 600 miyon di hende rond mundo cu ta biba den scuridad, sin acceso na coriente confiabel. Mas di 85% di e personanan aki ta biba den e region di Sub-Sahara na Africa. Pa e comunidadnan vulnerabel aki, e falta di energia ta stroba educacion, cuido di salud y oportunidad economico. Asina marando nan den un ciclo vicioso di pobresa.

Un reto pa salud y medio ambiente mundialmente.

Mas di 1.5 biyon hende ainda ta depende di sistema di cushina cu ta dañino pa nan salud, manera kima palo of otro material. Esaki ta afecta e salud di e famia y ta contribui na degradacion di nos medio ambiente.

Energia limpi como e solucion pa cambio climatico.

E ciencia ta cla: pa limita e efectonan di cambio climatico, nos mester stop di depende riba combustibel fosil (petroleo, carbon y gas), cual ta e causa principal di e gasnan cu efecto dañino pa medio ambiente.

E solucion ta den e recursonan cu nos tin den abundancia den nos naturalesa: solo, biento, awa y calor di tera. E fuentenan aki ta renobabel y casi no ta emiti polucion. Ademas di genera energia limpi, e enfoke mester ta riba “eficiencia energetico”—uza menos energia pa logra e mesun resultado den transporte, construccion y luz, locual ta spaar placa y ta reduci contaminacion.

Un luz den horizonte.

No obstante e retonan, tin noticia positivo. E capacidad di energia renobabel instala ta sigui crece tur aña. Na paisnan den desaroyo, esaki a aumenta di 155 watt pa persona na aña 2015 pa un record di 341 watt pa persona recientemente.

Con abo por aporta na Eficiencia Energetico na Aruba.

Pa spaar placa y yuda nos planeta, bo por cuminsa cu e pasonan aki:

  • Optimalisa uzo di airco: Esaki ta e gasto di mas halto di corriente. Mantene bo airco na un temperatura constante (por ehempel 24°C of 25°C). Cada grado mas friu cu bo pone, bo consumo ta subi. Tambe, corda haci mantencion regularmente.
  • Probecha di biento y luz natural: Aruba tin e bentaha di biento fresco constante. Habri bentana ora esaki ta posibel pa ventila bo cas y por uza “blackout curtains” durante e oranan di mas calor pa mantene e cas fresco sin mester di airco.
  • Cambia pa luz LED: Si ainda bo tin e bombiyonan bieu, cambia nan pa LED. Nan ta uza te cu 80% menos energia y ta dura mas largo.
  • Desconecta locual bo no ta uza: Hopi aparato electronico, manera ‘charger’ di celular, t.v. y microwave, ta sigui uza un cantidad chikito di energia ora nan ta conecta pero paga.
  • Inverti den aparatonan “Inverter”: Ora bo cumpra un frigidaire of un airco busca algo cu tecnologia Inverter. Nan ta mas eficiente den e uzo di coriente compara cu modelonan tradicional.

DNM ta desea, pa e Dia Internacional di Energia Limpi 2026, nos uni pa un futuro unda energia limpi no ta un privilegio sino un derecho pa hende. E bienestar di nos poblacion y preservacion di nos ‘Planeta Tera’ ta bay man den man cu progreso tecnologico asina nos por sigui proteha nos medio ambiente.

Share:

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *