Ministerio Publico ta splica e ciudadano regularmentemente tocante ley penal y e manera con e proceso penal ta cana. E pregunta cu ta bin dilanti cu frecuencia den e cuadro aki, ta si e mesun normanan cu ta conta pa ciudadanonan ora nan wordo sospecha di a comete un delito, ta aplicabel tambe pa ministernan y miembronan di Parlamento.

 

E principio fundamental ta simpel: niun hende ta riba ley, tampoco un minister of un parlamentario.

Un otro principio fundamental ta cu tur hende tin derecho riba proteccion di su libertad y privacidad. Pesey gobierno no por zomaar cuminsa un investigacion na forma arbitratio. Mester tin reglanan duidelijk tocante ki ora polis por cuminsa un investigacion penal y ki medidanan por wordo usa den e proceso. E reglanan aki ta stipula den e Codigo di Procedimiento Penal.

 

Ki ora un investigacion ta cuminsa?

Un investigacion penal ta cuminsa ora surgi un sospecho rasonabel cu un persona a comete un delito. Esaki ta conta pa tur sospechoso, sea cu ta trata di un ciudadano comun y coriente, of di un minister of parlamentario. Durante un investigacion, polis of Landsrecherche ta reconpila informacion, ta tuma declaracionnan di personanan y ta busca pruebanan. Semper tur esaki mester bay segun reglanan di ley. Sin cu tin un sospecho di un hecho castigabel, no por start un investigacion.

 

E meta di un investigacion ta pa haya sa e berdad y pa determina si tin suficiente prueba pa hiba e caso dilanti hues. Di e manera aki ta garantisa cu casonan penal ta wordo trata na un forma husto y cuidadoso.

 

Ken ta supervisa?

Ministerio Publico ta dirigi e investigacion, ta supervisa e proceso y ta dicidi cua pasonan mester wordo tuma. Pa algun medida cu ta interveni profundamente den bida di un persona, manera tap telefon of drenta su cas pa busca, mester haya permiso di hues-comisario prome. Hues-comisario ta controla si e medidanan aki ta wordo aplica legalmente.

 

Durante investigacion, fiscal ta determina cua medidanan ta necesario. Hues ta evalua siguientemente si e medidanan mag di wordo aplica. Ora un persona wordo deteni y poni den detencion preventivo, hues ta dicidi si tin suficiente base leal. Tambe durante e periodo di detencion, hues ta continuamente evalua si prolongacion di detencion ta hustifica of no.

 

Ta existi reglanan especial pa minister- y parlamentarionan?

Loke Ministerio Publico a menciona te awor aki riba, ta conta pa tur ciudadano, incluso pa ministernan y parlamentarionan. Sin embargo, pa ministernan y parlamentarionan ta existi ademas un regla especial.

Articulo 476 di Codigo di Procedimiento Penal ta stipula cu desde 1 di april 2024, Ministerio Publico no por procesa un minister of parlamentario sin mas pa un delito cometi den funcion.

 

Prome cu Ministerio Publico mag di saca un citacion pa un delito cometi den funcion (un ambtsdelict of sea un hecho castigabel relaciona cu ehecucion di un funcion oficial), Ministerio Publico mester haya autorisacion di Corte Comun di Husticia. E garantia adicional aki, hinca den articulo 476, tin como meta pa evita cu derecho penal wordo usa como instrumento di poder politico.

 

Pa tur hende, incluso ministernan y parlamentarionan, ta bal cu semper por bay pa un Corte mas halto cu un caso. Si un persona no ta di acuerdo cu un decision di Corte den Prome Instancia, e por apela na Corte Comun di Husticia, y despues den casacion na Hoge Raad.

 

Diferencia cu Hulanda

Na Hulanda ta existi un areglo diferente pa mandatarionan. Ta solamente Hoge Raad por enhuicia nan pa delitonan cometi den funcion. Contra un decision asina no tin posibilidad di apelacion.

 

Precisamente pa e motibo ey cu na Hulanda a traha e raport “Niet boven maar in de wet” (Rapport 20210712 digitale versie DEF). Den e raport aki a keda recomenda pa adapta e reglanan legal tocante investigacion, persecucion y enhuiciamento di delitonan cometi den funcion. E raport ta conseha pa aplica e procedura penal normal ora ta trata di mandatarionan, pa asina apelacion y casacion ta posibel den casonan na Hulanda tambe.

 

Articulo 476 di Aruba ta conecta cu e manera di pensa aki. Na Aruba tambe ta conta, como regla general, cu ta sigui e procedura penal normal cu posibilidadnan di apelacion y casacion. Ademas di esaki, e legislador Arubano a inclui un garantia adicional, esta, cu pa por cita un minister of un parlamentario, Ministerio Publico mester haya autorisacion di Corte Comun di Husticia prome.

Gelden voor ministers en leden van de Staten andere regels in het strafrecht?

 

Het Openbaar Ministerie geeft regelmatig uitleg over het strafrecht en de manier waarop een strafproces verloopt. Een vraag die daarbij vaak wordt gesteld, is of voor ministers en leden van de Staten dezelfde regels gelden als voor andere burgers wanneer zij worden verdacht van een strafbaar feit.

Het uitgangspunt is eenvoudig: niemand staat boven de wet, ook een minister of lid van de Staten niet. Een ander belangrijk uitgangspunt is dat iedereen recht heeft op bescherming van zijn vrijheid en privacy. De overheid kan daarom niet zomaar een onderzoek starten. Er moeten duidelijke regels zijn voor wanneer de politie een opsporingsonderzoek mag beginnen en welke middelen daarbij mogen worden gebruikt. Deze regels staan in het Wetboek van Strafvordering.

 

Wanneer begint een onderzoek?

Een opsporingsonderzoek begint wanneer er een vermoeden bestaat dat iemand een strafbaar feit heeft gepleegd. Dat geldt voor iedere verdachte, of het nu gaat om een gewone burger of een minister of lid van de Staten. Tijdens een opsporingsonderzoek verzamelen de politie of de Landsrecherche informatie, worden mensen gehoord en naar bewijs gezocht. Dit moet altijd volgens de regels van de wet gaan. Zonder een vermoeden van een strafbaar feit mag geen opsporingsonderzoek worden gestart.

 

Het doel van het opsporingsonderzoek is om de waarheid te achterhalen en te bepalen of er genoeg bewijs is om de zaak aan de rechter voor te leggen. Zo wordt ervoor gezorgd dat strafzaken eerlijk en zorgvuldig worden behandeld.

 

Wie houdt toezicht?

Het Openbaar Ministerie geeft leiding aan het onderzoek, houdt toezicht op de voortgang en beslist over de stappen die genomen moeten worden. Voor sommige ingrijpende maatregelen, zoals het afluisteren van gesprekken of het doorzoeken van een woning, is eerst toestemming van een rechter-commissaris vereist. De rechter-commissaris controleert of deze maatregelen rechtmatig worden ingezet.

 

Tijdens het onderzoek bepaalt de officier van justitie welke maatregelen nodig zijn. De rechter beoordeelt vervolgens of die maatregelen mogen worden toegepast. Wanneer iemand wordt aangehouden en in voorlopige hechtenis wordt geplaatst, beslist de rechter of daarvoor wel voldoende gronden bestaan. Ook gedurende de detentie wordt steeds getoetst of voortzetting daarvan gerechtvaardigd is.

 

Gelden voor gezagsdragers bijzondere regels?

Bovenstaande geldt voor alle burgers, dus ook voor ministers en leden van de Staten. Voor ministers en leden van de Staten geldt daarnaast een bijzondere regeling. Artikel 476 van het Wetboek van Strafvordering bepaalt sinds 1 april 2024 dat het Openbaar Ministerie een minister of lid van de Staten niet zonder meer kan vervolgen voor een ambtsdelict. Voordat het Openbaar Ministerie een dagvaarding kan uitbrengen wegens een ambtsdelict -een strafbaar feit dat verband houdt met de uitoefening van zijn of haar functie- moet het Gemeenschappelijk Hof van Justitie daartoe toestemming verlenen. Deze extra waarborg in artikel 476 is om te voorkomen dat het strafrecht als politiek machtsinstrument wordt gebruikt.

 

Voor iedereen, ook voor ministers en leden van de Staten, geldt dat een zaak door een hogere rechter kan worden beoordeeld. Als iemand het niet eens is met een beslissing in eerste aanleg, kan diegene in hoger beroep bij het Hof en vervolgens in cassatie bij de Hoge Raad.

 

Verschil met Nederland

In Nederland geldt voor gezagsdragers een andere regeling. Zij kunnen voor ambtsdelicten enkel en alleen worden berecht door de Hoge Raad. Tegen een dergelijke beslissing is er in Nederland geen hoger beroep mogelijk.

 

Juist daarom verscheen in Nederland het rapport “Niet boven maar in de wet” (Rapport 20210712 digitale versie DEF). In dat rapport wordt geadviseerd de wettelijke regeling voor de opsporing, vervolging en berechting van ambtsdelicten te wijzigen. Het advies is om ook voor gezagsdragers de gewone strafrechtelijke procedure te volgen, zodat hoger beroep en cassatie mogelijk zijn.

Het Arubaanse artikel 476 sluit aan bij die gedachte. Ook in Aruba geldt in beginsel de gewone strafrechtelijke procedure, met de mogelijkheid van hoger beroep en cassatie. Daarnaast heeft de Arubaanse wetgever een extra waarborg opgenomen, namelijk dat voor het dagvaarden van een minister of lid van de Staten wegens een ambtsdelict voorafgaand een machtiging van het Hof is vereist.