MINISTER ENDY CROES A BRINDA INFORMACION NA PARLAMENTO PA CU MANEHO DI CARTERA DI ENSEÑANSA Y DEPORTE PA E PROME 6 LUNANAN.

ORANJESTAD: Dialuna Ministernan di Gabinete Wever – Croes || tabata den Parlamento di Aruba unda a trata e Najaarsnota 2022. Minister Endy Croes tabata presente unda a contesta pregunta di diferente Parlamentario haci na supersona riba su maneho di tanto enseñansa como deporte. Remarcabel ta cu durante contestacion ningun Parlamentariodi e Fraccion di AVP no tabata presente den sala. Minister Endy Croes a enfatisa cu tur loke e ta bin ta haciendo ta refleha den e Najaarsnota 2022. Tin un tussenrapportage‘Doorlichting van het Arubaanse Onderwijsbestel’ riba mesaunda cu a duna atencion na e recomendacionnan cu a bin dilanti den e rapport e.o. riba e parti di data, pa por reorganisay conecta e 85 scolnan di Aruba riba un sistema y asinaDirectie Onderwijs por tin un database. E proyecto ta den ehecucion tanto cu scolnan publico di DPS pero tambe cu e otro ‘stichting’ pa asina den e prome kwartaal 2023 por lografinalisa esaki. E tussenrapport ta enfatisa cu awendia bo no por tuma un decision sin data, bo mester tin data pa pormaneha. Un otro accion cu a wordo tuma ta recomendacionnumber 2 cual ta pa scoge e maneho di idioma. Tin un comision cu a wordo institui na maart 2022 y desde e momento eynan ta reuniendo cu diferente stakeholders y pa december di e aña aki e rapport final lo ta riba mesa, na undacu Gobierno mester tuma un decision y cumpli asina tambe cu e rapport. Un otro recomendacion cu a cuminsa traha caba riba dje ta e recomendacion number 11 cual ta e leynan di enseñansa. Nos leynan ta hopi anticua e.o. landsverordeningkleuteronderwijs, landsverordening basisonderwijs y landsverordening voortgezetonderwijs. Na e momento aki no tin ley pa beroepsonderwijs tampoco tin un ley Wet op Toezicht (WOT) di cual Inspectie Onderwijs tin mester pa controla e calidad di enseñansa. Minister Endy Croes a indicia cu a firma un contract cu profesor di Hulanda sr. Luitsen de Vries, ken tabata na Aruba na luna di maart ultimo. A forma e plataforma unda cu ta bay modernisa e leynan existente pero tambe traha e leynan cu falta, esaki mas cu claro ta tuma su tempo, bo no ta wak e trabounan aki di awe pa mañan, a calcula cu den 18 luna e leynan ta yega Parlamento di Aruba pa asina wordo trata.

Minister Endy Croes a indica cu un otro trabou cu tambe cu ta andando ta financiamento di enseñansa den su totalidad, esakita recomendacion number 10 pero 12 y 13 tambe ta papia di dje esta eficiencia den financiamento. Tin dos register accountant local di 2 diferente compañia ta atendiendo cu esaki pa trece mehoracion pa enseñansa den su totalidad.

Docentenan di Papiamento:

Tabatin un total di 21 maestro di Papiamento cu a termina nan estudio e aña aki di cual 11 a haya trabou, 3 ta desea di siguistudia, 6 falta pa haya un trabou y 1 ta pendiente.   

Pasonan cu a wordo tuma pa Arubahuis duna asistenciana nos studiantenan cu ta continua nan estudio na Hulanda:

Tin un rapport di Ombusman di december 2020 cu ta indica:1. BSN, 2. Huisvesting y 3. Seguro ta e puntonan cu mestermas atencion. E mandatario sigui bisa cu ta reuni caba cada 2 pa 3 siman cu Arubahuis y mentornan. Aruba ta bezig cu diferente gemeente pa regla miho afspraak pa huisvesting. Na Aruba lo cuminsa cu un campaña pa studiantenan di HAVO 5, VWO y EPI pa inscribi mas tempran, si tin e intencion pa continua cu nan estudio na Hulanda. Lo stimula e studiantenan cu e proximo aña ta bay Hulanda pa inscribiprome cu 31 di october di e aña aki, mas tempran inscribi mas oportunidad tin pa haya camber.

Tres prioridadnan den enseñansa, calidad basico di enseñansa, enseñansa pa un y tur competencianan di siglo 21:

Calidad basico di enseñansa:

Actualisacion di leynan pa enseñansa, compilacion di data, renobacion di infracstructura di enseñansa, mehoracion di financiamento den enseñansa. 

Enseñansa pa un y tur:

Lo precura pa tur alumno haya cupo riba e nivel di enseñansa cu e tin derecho riba dje. 

E competencianan di siglo 21:

Recapasitacion di docentenan na e.o. na EPI y EPB pa cu e guia den HKS. (Herziening Kwalificatiestructuur) 

 

Prioridad 1.

Calidad basico di enseñansa 

• introduccion metanan final (kerndoelen) scolnan primario (SAM) y beroepsonderwijs (BKD)
• Actualisacion di maneho y leynan di tur tipo di enseñansa
• Inspectoria ta actualisando nan instrumentonan pa midi calidad di enseñansa
• Modernisacion di subsidio/sistema di finansas
• Introduccion di OpenEmis (data)
• A inicia y ta reenforsa plataforma (nan) di enseñansa
• Ta haciendo preparacion nan pa formalisa plataformaenseñansa y labor
• Ta trahando pa yega na un miho acoplacion di diferentetipo di enseñansa (e.o. a cuminsa cu EPB y EPI, ta bezig pa yega conhuntamento cu actornan di MAVO pa yega na un vision cu lo acopla miho na e vervolgonderwijs, den reino ta beizg trahando ribastudiesucces Caribische studenten etc)
• Ta bezig cu proyecto di capacity enhancement di tur docentenan entre otro riba area digital, ta trahando den reino proyecto di kibrahacha
• Ta trahando pa fortica diferente organisacion di enseñansa entre otro DPS

 

Prioridad 2. Enseñansa pa un y tur:

• Ta ofrece mas programa di enseñansa modernisa na EPB y EPI. Esaki lo duna mas studiante aceso naenseñansa. 
• Ta modernisa y optimalisa educacion pa adulto. 
• Ta trahando pa yega na un structura di cuido mas eficiente. 

Prioridad 3. competencianan di siglo 21:

• Trahando riba maneho integral di dioma den enseñansa 
• Ta bezig cu implementacion di SAM cu aparte di introduccion di kerndoelen ta encera yuda alumno desaroya nan mes riba e 4 idiomanan cu ta mas usa na Aruba.  
• Lo sigui traha pa stimula e habilidad di siglo 21 (den curiculo, materialnan, training na maestronan). Banda di e 4C; di creatividad, pensamento critico, comunicacion y colaboracion, lo sigui traha roba e parti di medioambiente, desaroyo personal y civico, cultura, educacion financiero etc. 
Share:

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *