ORANJESTAD – Dia 13 di maart 2026 Algemene Rekenkamer a publica e Rapport Onderzoek Jaarrekening 2020 Land Aruba den cuadro di su tarea constitucional.
Algemene Rekenkamer a investiga si e ehecucion di e presupuesto na aña 2020 a tuma lugar segun ley y e reglanan financiero-administrativo. Tambe a analisa e efectonan di e pandemia COVID-19, cu tabata tin ariba e resultado financiero. Algemene Rekenkamer ta enfatisa cu dunamento di cuenta na tempo y completo por medio di un cuenta anual ta un condicion fundamental y esencial pa cu responsabilisacion (accountability), transparencia, finansas publico duradero y bon gobernacion. Pa es motibo aki tambe, ta hopi preocupante cu despues di mas di cinco aña ta dunacuenta riba e aña excepcional cu tabata 2020.
Punto scur den finansas publico
Aña 2020 a keda marca fuertemente pa e pandemia di COVID-19 y a forma un punto scur den finansas publico di Aruba. Pais Aruba a paga den 2020 un suma total di Afl. 341,5 miyon na ayudo financiero di emergencia. A otorga Afl. 275,5 miyon na subsidio di salario, Afl. 42,8 miyon na FASE y Afl. 22,9 miyon na e areglo di MKB (areglo pa empresa chikito y mediano). Banda di esakinan a paga tambe Afl. 99,7 miyon na contribucion na AZV.
Pa motibo cu e gastonan na 2020 tabata mas halto y e entradanan tabata mas abao, e deficit operacional di e Pais tabata rond di Afl. 739,6 miyon. Esaki ta un aumento di Afl. 735,2 miyon compara cu aña 2019. Na aña 2020 Pais Aruba a ricibi sosten financiero for di Hulanda den forma di prestamo. E prestamonan aki a wordo acompaña pa condicionnan hopi estricto.
Menos transparencia den e presupuesto di Pais
Pa aña 2020 a haci modificacion den e structura di e ley di presupuesto. Aunke esaki a conduci na un reduccion di e cantidad di incumplimento cu e ley di presupuesto (9 na 2020 compara cu 90 na 2019), Algemene Rekenkamer ta constata cu esaki a bay a costo di e transparencia y balor informativo di e presupuesto di e Pais.
E falta di un vinculo cla entre e maneho y cifranan di presupuesto, ta limita e derecho presupuestario di Parlamento y ta aumenta e libertad di maneho pa e ministernan. E cambionan den e modelo nobo ta haci posibel cu e ministernan por aloca fondonan entre e areanan di maneho den nan ministerio (despues cu Parlamento a aproba e prome presupuesto) sin un aprobacion previo di Parlamento.
Actividadnan ilegitimo y deficencianan
Den e ehecucion di e presupuesto di 2020 a constata cu tabata tin actividadnan ilegitimo. Den aña 2020 tin gastonan cu a surpasa e presupuesto stipula pa ley riba e nivel di aprobacion di Parlamentona balor di Afl. 12 miyon, loke ta clasifica como ilegitimo. Fuera di esey, e pago di Afl. 42,8 miyon na ayudo di emergencia FASE no tabata tin un base legal na e momento ey. Tambe a constata cu a surgi actividadnan ilegitimo den e prestamonan cu Pais a cera. E motibo di esaki ta paso cu e minister di Finansas tabata falta di e autorisacion previo di Parlamento pa por a haci e prestamonan, mas largo cu cinco aña, manera cu ta stipula den e Ley di Comptabilidad 1989.
No a cera e administracion financiero di Pais Aruba pa aña 2020 na tempo. E retraso structural cu tin den ceramento di e administracion financiero di e Pais ta pone cu transaccionnan financiero ta wordo haci den añanan anterior basa riba informacion y datonan nobo, loke ta limita e confiabilidad y e consistencia di e cuenta anual mas ainda. Maske a tuma pasonan pa mehora e proceso di preparacion di e cuenta anual, ainda e calidad di e cuenta anual di 2020 no ta cumpli completamente cu e exigencianan di ley.
Yamada pa mehoracion structural
E resultadonan di e investigacion ta enfatisa cu e reduccion di e retrasonan no mag di bay a costo di e calidad, transparencia y cumplimento di ley– y regulacionnan.
Cu un bista ariba e intencion pa introduci un cuenta anual controlabel pa aña 2026, ta di sumo importancia pa tuma medidanan di coreccion na tempo, pa fortalece e maneho financiero di manera structural y pa restaura confiansa den finansas publico.
Cu e rapport di investigacion aki, Algemene Rekenkamer ta desea di duna un contribucion, pa asina transparencia y dunamento dicuenta na tempo, wordo mira como un exigencia indispensabel. Esaki, sin excepcion, mester bira un automatismo den un ciclo presupuestario. E resultado di esaki ta e realisacion di finansas publico duradero y e restauracion di confiansa den bon gobernacion.
E rapport di Algemene Rekenkamer, conteniendo e resultado, conclusionnan, recomendacionnan, reaccion di minister di Finansas, como tambe e epilogo di Algemene Rekenkamer ta disponibel via www.rekenkamer.aw. Actualmente Algemene Rekenkamer ta haciendo su investigacion di e cuentanan anual 2021-2024. E resultadonan di e investigacion aki tambe lo wordo publica e aña aki.














